Bu günlerde kimse, Üsküdar’a giderken mendil de bulamıyor; içine lokum da dolduramıyor. Mendiller öyle bir değişime uğradı ki; ne bulunabilir, ne de içine lokum doldurulabilir halleri kaldı. Çok değil, bundan onbeş, yirmi yıl sonra gelecek olan kuşak, “Mendilimde Gül Oya” türküsünü duyduğunda, o günkü kağıttan mendillerle oyanın arasında bir ilişki kuramayacağından, kafası karışacak ve türküden; “Manda yuva yapmış söğüt dalına, yavrusunu sinek kapmış gördün mü?” gibi absürd bir anlam çıkaracaktır.

Artık rüyada görülen mendilinde, sevgiliye verilen mendilinde bir anlamı yok. Kağıt mendillere akıtılan gözyaşı bile değerini yitirdi.

 Değişimden deyimler de nasibini aldı. “Mendil açmak”, “mendil sallamak” gibi deyimler rafa kalkarken; sevgilisini başkasına kaptırdığından hüsrana uğramış genç kızların, fazlaca rağbet ettiği “bir mendil gibi kullanıp atmak” deyimi güzel türkçemize kazandırılmış oldu.

Gelişimine devam eden kağıt mendil, türünün bir ilerisi olarak ıslak mendili icat ederken, çocukların “ne” ile “körebe” ve “mendil kapmaca” oynayacağını hiç hasaba katmadı. İleride “körebe” dendiğinde çocuklarımız “gözleri görmeyen bir ebe” hayal ederlerse şaşmamak gerek.

Kolonyalı mendile geçerek bir evrim daha gerçekleştiren kağıt mendil, iş dünyasında da üstün zeka gerektiren büyük bir değişime imza attı. Yaşları çok küçük olduğu için iş bulamayan çocukların, mendil satma gibi bir sektörde, istihdam edilmesine olanak sağlarken; dilenmek için açacak kumaş mendil bulamayan dilencilerin de işsiz kalmasına sebep oldu.

Kağıt mendil vitaminli şeklini geliştirdiğinde, artık ne sevgiliye yollayacak, ne de sallayacak mendil kaldı. Halay başı da mendil bulamadığından halayı terketki. Çocuklar içi para dolu mendil yok diye büyüklerin elini öpmez oldu. Öğretmenler kağıt mendili kontrol etmeyi gururlarına yediremediklerinden mendil kontrolunu bıraktılar.

Kısacası kumaş mendil imparatorluğu yıkılıp, kağıt mendil imparatorluğu kuruldu. Böylece ütülenmiş, deste deste, rengarenk mendiller de ve bu mendillere ait öyküler de tarihteki yerini aldı. Bugünkü kağıt mendillere de ne türkü yakılabilir, ne de mısra düzülebilir. Onlar sadece kullanılır ve atılır.

Nazmiye Denizer

EkleBunu Sosyal Paylaşım Butonu